KZ RU





«Бытығай» кесенесі (Қорғалжын ауданы)

Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Қорғалжынан кентінен 2 жақырым жерде ал Астана қ.  батысқа қарай 120 шақырым жерде орналасып, Ботағай  кесенесі сәулет және ортағасырлық дәуірдің XI-XII  ғасырдың ескіркіші болып табылады.

Саяхатшылардың сипаттамасы мен сызбасы бойынша Батығай кесенесі Қазақстан өнерінің сәулеттік-құрылыс кешені  болып саналады. Кесене ХIХ ғасырдың басында жағдайы қанағаттанарлық болғанымен, құлаған.  Қазба жұмысы жүргізілгенге дейін ескерткіш диаметрі шамамен 30 м, биіктігі 1,5-2 м сопақша қалыпты төбе болып табылатын. Оның төбесінде металлдан жасалған триагуляциялық бекеті орналасқан. ХIХ ғ. ортасында кесене біршама жақсы күйге ие болды, өкінішке орай бүгінгі күнде ол қираған құрылыс үйіндісі болып табылады.

1862 жылы Ботоғай кесенесінің суретін қазақтың ұлы этногрф ғалымы Шоқан Уәлиханов салды. Көптеген саяхатшылардың сызбалары мен сипаттамаларына қарағанда, Ботоғай Қазақстанның сәулет-құрылыс өнерінің көрнекті үлгілерінің бірі болып табылады. ХIХ ғ. ортасында кесене біршама жақсы күйге ие болды, өкінішке орай бүгінгі күнде ол қираған құрылыс үйіндісі болып табылады.

Аңыз бойынша, ежелгі дәуірде шебер-құрылысшы Ботағай өмір сүрген. Ол кедей бола тұра, оның бойында алып күш болды. Күші бар адамға екі бөренені арқасына салып, Нұра өзенінен өту  оңай болды.

Бір хан өмірлік кесене салуды шешіп, Батығайды шақырады. Батығай бірден жұмысқа кірісе кетіп, жақын арада Нұра өзенінің маңына кесене салады. Салған кесенесі соншалықты үлкен, кесененің өзеңге дейін жеткен. Хан шебердің іскерлігіне риза болады. Сол жерге көпір салады, қәзір сол жер «Батығай өткелі» деп атайды.

Көпірді салу кезінде Батығайдың басына бөрене құлап, Батығай қайтыс болады. Қайғырған хан, барлық халықты жинап алып, «Ботағай-шебер және тамаша адам болды» деп айтып, оның есімі мәңгілік есте қалу үшін өзіне салған кесенеге Батығайды жерлеуді ұйғарды. Батығай туралы естелік «Батығай мазары», «Батығай өткелі», Батығай соры» деген атаулармен аңыз бізге жетті.     

Ошибка загрузки данных

Проверьте подключению к интернету

Попробовать еще раз
Нажмите здесь для перехода к меню